{"id":6590,"date":"2023-10-28T21:13:27","date_gmt":"2023-10-28T19:13:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portalwolow.info\/?p=6590"},"modified":"2023-10-28T21:13:28","modified_gmt":"2023-10-28T19:13:28","slug":"dziady-praslowianskie-swieto-zmarlych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/2023\/10\/28\/dziady-praslowianskie-swieto-zmarlych\/","title":{"rendered":"Dziady \u2013 pras\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych"},"content":{"rendered":"\n

Dziady \u2013 pras\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dziady to s\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119to obchodzone w nocy z 31 pa\u017adziernika na
1 listopada. Jest to szczeg\u00f3lny i magiczny czas, gdy styka si\u0119 \u015bwiat \u017cywych
i umar\u0142ych. To wtedy w\u0142a\u015bnie nawi\u0105zujemy relacje z duszami przodk\u00f3w, kt\u00f3rzy
powracaj\u0105 do siedzib zamieszkiwanych za \u017cycia. Zapewniaj\u0105c im przychylno\u015b\u0107,
jednocze\u015bnie wskazujemy zagubionym duszom drog\u0119 powrotn\u0105 w za\u015bwiaty.
Nazwa Dziady wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka bia\u0142oruskiego od s\u0142owa \u0414\u0437\u044f\u0434\u044b.
To okre\u015blenie by\u0142o u\u017cywane w gwarach ludowych na terenie Bia\u0142orusi, Polesia,
Rosji, Ukrainy i r\u00f3\u017cnych terenach przygranicznych np. na Podlasiu. W zale\u017cno\u015b\u0107
od regionu nazywano Radecznic\u0105 lub bardziej znajomo \u2013 Zaduszkami. Sam
wyraz \u201edziad\u201d oznacza\u0142 po prostu przodka. W dawnej tradycji s\u0142owia\u0144skiej
oddawano szacunek przodkom, w zale\u017cno\u015bci od danego regionu – od trzech do
sze\u015bciu razy w ci\u0105gu roku. Jednak najwa\u017cniejsze by\u0142y obchody na wiosn\u0119 i na
jesieni, dlatego m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o dziadach wiosennych i jesiennych. Na wiosn\u0119
obchodzono je 2 maja, a na jesieni w nocy z 31 pa\u017adziernika na 1 listopada.
W ramach obrz\u0119d\u00f3w dziad\u00f3w, nale\u017ca\u0142o przybywaj\u0105ce dusze przodk\u00f3w
odpowiednio ugo\u015bci\u0107, aby zapewni\u0107 sobie ich przychylno\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie
pom\u00f3c im w osi\u0105gni\u0119ciu spokoju w za\u015bwiatach. Przygotowywano specjaln\u0105
uczt\u0119, kt\u00f3ra odbywa\u0142a si\u0119 w domach lub na cmentarzach, bezpo\u015brednio na
grobach zmar\u0142ych. Dusz\u0119 przodk\u00f3w karmiono i pojono mi\u0119dzy innymi: miodem,
kasz\u0105, jajkami, kuti\u0105 i w\u00f3dk\u0105. Podczas tych uczt \u015bwiadomie upuszczano potrawy
i wylewano napoje na st\u00f3\u0142, pod\u0142og\u0119 lub gr\u00f3b, aby dusze zmar\u0142ych mog\u0142y si\u0119 tym
posili\u0107 \u2013 to do\u015b\u0107 charakterystyczne zjawisko zaistnia\u0142e w\u015br\u00f3d wielu zupe\u0142nie nie
powi\u0105zanych ze sob\u0105 kultur.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Dziady na Bia\u0142orusi<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kolejny, obrz\u0119d polega\u0142 na umo\u017cliwieniu duszom wyk\u0105pania si\u0119 i ogrzania. Na
pocz\u0105tku zapalano ogniska na rozstajnych drogach, aby wskazywa\u0142y kierunek
w\u0119druj\u0105cym duszom, tak by nie zab\u0142\u0105dzi\u0142y i mog\u0142y sp\u0119dzi\u0107 t\u0119 noc w\u015br\u00f3d bliskich.
Zzi\u0119bni\u0119te dusze ogrzewa\u0142y si\u0119 przy ogniskach. Palono r\u00f3wnie\u017c w piecu, co
mia\u0142o o\u015bwietla\u0107 drog\u0119 w\u0119druj\u0105cym duszom \u2013 charakterystyczn\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105
tego zwyczaju s\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne znicze zapalane na grobach. Ogie\u0144 r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ni\u0142
funkcj\u0119 ochronn\u0105, zw\u0142aszcza ten rozpalany na rozstajnych drogach. Cz\u0119sto
uniemo\u017cliwia\u0142 wyj\u015bcie na \u015bwiat demonom, czyli duszom ludzi, kt\u00f3rzy zmarli
nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105, samob\u00f3jcom, topielcom, kt\u00f3re \u2013 jak wierzono \u2013 przejawia\u0142y
w tym okresie wyj\u0105tkow\u0105 aktywno\u015b\u0107.
Bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w obrz\u0119dach zadusznych odgrywali \u017cebracy, kt\u00f3rych
w r\u00f3\u017cnych rejonach nazywano tak\u017ce dziadami. Nie by\u0142o to przypadkowa
zbie\u017cno\u015b\u0107, poniewa\u017c w wyobra\u017ceniach ludowych w\u0119drowni Dziadowie \u2013
\u017cebracy, byli uwa\u017cani za \u0142\u0105cznik\u00f3w pomi\u0119dzy \u015bwiatem zmar\u0142ych, a \u017cywymi.
Dlatego zwracano si\u0119 do nich z pro\u015bb\u0105 o modlitwy za dusze zmar\u0142ych przodk\u00f3w,
w zamian ofiarowuj\u0105c jedzenie, czyli tzw. pieczywo obrz\u0119dowe
przygotowywane specjalnie na t\u0119 okazj\u0119. Taki zwyczaj by\u0142 jeszcze praktykowany
w latach 30-tych XX wieku.
\u201eDziady\u201d, kt\u00f3re odwiedza\u0142y rodzinne domy, cz\u0119stowano ciep\u0142ym posi\u0142kiem.
Przy stole nie mog\u0142o brakn\u0105\u0107 miejsca dla ka\u017cdego z przodk\u00f3w. Je\u015bli uczta
odbywa\u0142a si\u0119 w domu zaraz po przyj\u015bciu z cmentarza, to wieczorem gospodarz
odprawia\u0142 zwyczaj. Polega\u0142 na trzykrotnym obchodzeniu chaty wraz
z bochenkiem chleba. Z kolei gospodyni, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 przy oknie
wypowiada\u0142a takie oto zakl\u0119cia: \u2013 Kto idzie? \u2013 Sam B\u00f3g \u2013 odpowiada\u0142
gospodarz. \u2013 Co niesie? \u2013 Boski dar. Zaraz po tych s\u0142owa do izby wchodzi\u0142
gospodarz i razem z domownikami odmawia\u0142 modlitw\u0119, a nast\u0119pnie wszyscy
zasiadali do sto\u0142u. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce podczas posi\u0142ku upuszczono \u0142y\u017ck\u0119 albo cz\u0119\u015b\u0107
pokarmu. W dawnych wierzeniach uwa\u017cano, \u017ce to duchy przodk\u00f3w \u201eporwa\u0142y
\u0142y\u017ck\u0119\u201d i nie nale\u017cy jej podnosi\u0107, gdy\u017c chc\u0105 si\u0119 posili\u0107. Jednak jak kto\u015b si\u0119ga\u0142 po
ni\u0105, to musia\u0142 na miejsce \u0142y\u017cki zostawi\u0107 kawa\u0142ek chleba. Jeszcze przed
spoczynkiem, ca\u0142a rodzina odprawia\u0142a tego dnia ostatni\u0105 modlitw\u0119 za dusz\u0119
zmar\u0142ych przodk\u00f3w. Gospodynie zamiata\u0142y izby, s\u0142a\u0142y bia\u0142e r\u0119czniki albo obrusy
na sto\u0142ach. Nast\u0119pnie k\u0142ad\u0142y chleb, s\u00f3l i n\u00f3\u017c, aby zmarli odwiedzaj\u0105cy w t\u0119 noc
cha\u0142up\u0119 nie odeszli g\u0142odni.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Autorka:\u00a0panijeziora<\/a>\u00a0\u00a9<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo z jednej strony walczy\u0142o z dawnymi poga\u0144skimi obrz\u0119dami,
sukcesywnie zakazuj\u0105c ich praktykowania, ale z drugiej strony zaadaptowa\u0142o
niekt\u00f3re z nich, d\u0105\u017c\u0105c do ich chrystianizacji. W przypadku Dziad\u00f3w zar\u00f3wno
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki, jak i Prawos\u0142awny usi\u0142owa\u0142y zmarginalizowa\u0107, a nast\u0119pnie
zlikwidowa\u0107 \u015bwi\u0119ta poga\u0144skie, wprowadzaj\u0105c na ich miejsce chrze\u015bcija\u0144skie
\u015bwi\u0119ta i praktyki. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki, nie mog\u0105c ca\u0142kowicie zwalczy\u0107 tego do\u015b\u0107
popularnego \u015bwi\u0119ta, postanowi\u0142 w\u0142\u0105czy\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 jego tradycji w ustanowione na
2 listopada w\u0142asne \u015bwi\u0119to Zaduszek.
Dzisiejsze obchody dawnych Dziad\u00f3w s\u0105 niszowe, co jest konsekwencj\u0105 braku
wiedzy na temat obyczaj\u00f3w przodk\u00f3w, a tak\u017ce brakiem reklam, promocji
i obyczajowej wszechobecno\u015bci, jak w przypadku Halloween. Powoli, ale jednak
wraca moda na kultywowanie dawnych tradycji.
*Artyku\u0142 napisano na podstawie strony internetowej: Historia zapomniana
i mniej znana
Beata Spycha\u0142a-Kulma<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dziady \u2013 pras\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych Dziady to s\u0142owia\u0144skie \u015bwi\u0119to obchodzone w nocy z 31 pa\u017adziernika na1 listopada. Jest to szczeg\u00f3lny i magiczny czas, gdy styka si\u0119 \u015bwiat \u017cywychi umar\u0142ych. To wtedy w\u0142a\u015bnie nawi\u0105zujemy relacje z duszami przodk\u00f3w, kt\u00f3rzypowracaj\u0105 do siedzib zamieszkiwanych za \u017cycia. Zapewniaj\u0105c im przychylno\u015b\u0107,jednocze\u015bnie wskazujemy zagubionym duszom drog\u0119 powrotn\u0105 w za\u015bwiaty.Nazwa Dziady wywodzi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6591,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[83,85,84],"class_list":{"0":"post-6590","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-example-2","8":"tag-ciekawostki","9":"tag-historia","10":"tag-slowianie"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6590"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6598,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6590\/revisions\/6598"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portalwolow.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}